پایان نامه شرط ضمان امین

دانشکده حقوق و علوم سیاسی

پایان­نامه کارشناسی ارشد در رشته­ ی حقوق خصوصی

عنوان

شرط ضمان امین

توسط

مجید خوانسالار

استاد راهنما

جناب آقای دکتر محمدعلی خورسندیان

اساتید مشاور

جناب آقای دکتر علی­اصغر حاتمی

جناب آقای دکتر مجید سربازیان

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

اشخاص به موجب قانون، قرارداد یا حکم دادگاه نسبت به مال دیگری امین تلقی می­گردند؛ مانند مستاجر، مستودع، مستعیر و … . یکی از موضوعات قابل بررسی در این زمینه، شرط ضمان امین می­باشد؛ زیرا در بسیاری از معاملات امانی، ضمان امین شرط می­شود؛ بنابراین ضروری است که وضعیت چنین شرطی از نظر فقهی و حقوقی روشن گردد.

در این زمینه نظریات موجود را می­توان در دو گروه خلاصه کرد. نخست نظریه بطلان شرط بدلیل اینکه شرط خلاف مقتضای ذات عقد است یا شرط ضمان امین مخالف با مشروع و کتاب است.دوم نظریه صحت شرط با استناد به اصل صحت در قراردادها و شروط و شمول عموم ادله لزوم وفا به شرط نسبت به شرط ضمان امین.

در این پایان­نامه کوشیده شده است با بررسی نظرات دو گروه و ادله هریک از دو گروه به نظری برگزیده در رابطه با شرط ضمان امین در عقود امانی رسید.

واژگان کلیدی: ضمان امین، عقود امانی، شروط ضمن عقد، شرط نتیجه، شرط خلاف مقتضی.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                صفحه

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 1

فصل اول :کلیات

کلیات ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 8

مبحث اول تحلیل عناوین موضوع……………………………………………………………………………………………… 10

گفتار اول مفهوم و ماهیت شرط………………………………………………………………………………………………… 10

بند اول تعریف شرط…………………………………………………………………………………………………………………… 10

بند دوم نتایج وابستگی شرط به قرار­داد اصلی ……………………………………………………………………….. 13

بند سوم اقسام شروط ضمن عقد ……………………………………………………………………………………………. 15

بند چهارم شرایط صحت شروط ضمن عقد ……………………………………………………………………………. 16

گفتار دوم مفهوم و مبنای ضمان ……………………………………………………………………………………………… 17

بند اول ضمان و اقسام آن ………………………………………………………………………………………………………… 18

بند دوم مبنای مسئولیت در اسلام ………………………………………………………………………………………….. 19

بند سوم اقسام مسئولیت در فقه و قانون مدنی……………………………………………………………………….. 21

بند چهارم شرایط ایجاد مسئولیت قرار­دادی …………………………………………………………………………… 22

بند پنجم مسقطات ضمان ………………………………………………………………………………………………………… 24

گفتار سوم مفهوم  و مبنای امانت ……………………………………………………………………………………………. 28

بنداول امانت و اقسام آن……………………………………………………………………………………………………………. 28

بند دوم مبنای امانت در فقه و حقوق……………………………………………………………………………………….. 29

مبحث دوم بیان قاعده مسئولیت متصرف مال غیر………………………………………………………………….. 30

گفتار اول شمول قاعده مسئولیت متصرف مال غیر………………………………………………………………… 30

گفتار دوم نقش قرارداد در مسئولیت………………………………………………………………………………………… 31

فصل دوم وضعیت فقهی و حقوقی شرط ضمان امین

مبحث اول ارائه نظریات در رابطه با شرط ضمان امین…………………………………………………………… 37

گفتار اول نظریه بطلان شرط ضمان امین………………………………………………………………………………… 37

بند اول عدم شمول عموم دلیل شرط و دلیل ضمان نسبت به شرط ضمان امین………………. 37

بند دوم منافات شرط ضمان امین با مقتضای امانت……………………………………………………………….. 38

بند سوم عدم مشروعیت شرط ضمان امین…………………………………………………………………………….. 46

بند چهارم غیر معقول بودن شرط ضمان امین………………………………………………………………………… 52

الف) عدم امکان اجتماع با وصف امانت………………………………………………………………………………………… 52

ب) حقیقت عقود امانی………………………………………………………………………………………………………………….. 52

گفتار دوم نظریه صحت شرط ضمان امین……………………………………………………………………………….. 53

بند اول شمول عموم دلیل شرط نسبت به شرط ضمان امین………………………………………………. 53

بند دوم بنا و روش عقلا……………………………………………………………………………………………………………. 53

بند سوم صحت شرط ضمان امین بر اساس روایات……………………………………………………………….. 54

بند چهارم اصل صحت در قراردادها…………………………………………………………………………………………. 54

بند پنجم اصل آزادی قراردادها………………………………………………………………………………………………… 57

مبحث دوم نقد و بررسی دلایل عدم امکان اشتراط (بطلان شرط ضمان)……………………………. 59

گفتار اول عدم شمول عموم دلیل شرط و دلیل ضمان نسبت به شرط ضمان امین………….. 59

گفتار دوم منافات شرط ضمان با مقتضای امانت…………………………………………………………………….. 61

گفتار سوم- عدم مشروعیت شرط ضمان امین…………………………………………………………………………… 62

گفتار چهارم غیر معقول بودن شرط ضمان امین……………………………………………………………………. 63

بند اول عدم امکان اجتماع ضمان با وصف امانت……………………………………………………………………. 63

بند دوم حقیقت عقود امانی………………………………………………………………………………………………………. 63

مبحث سوم بررسی مصادیق شرط ضمان در عقود امانی……………………………………………………….. 64

گفتار اول شرط ضمان امین در عقد ودیعه……………………………………………………………………………… 64

گفتار دوم شرط ضمان مستأجر در عقد اجاره………………………………………………………………………… 66

بند اول ادله مخالفان صحت شرط ضمان مستأجر و پاسخ به آن………………………………………….. 66

بند دوم استدلال موافقین صحت شرط ضمان مستأجر…………………………………………………………. 69

گفتار سوم شرط ضمان مستعیر در عقد عاریه……………………………………………………………………….. 71

گفتار چهارم شرط ضمان عامل در عقد مضاربه………………………………………………………………………. 72

گفتار پنجم شرط ضمان در سایر عقود امانی………………………………………………………………………….. 73

فصل سوم آثار و احکام شرط ضمان در عقود امانی

مبحث اول صورت­های شرط ضمان بر امین از نظر حدود مسئولیت و نحوه شرط……………… 76

گفتار اول تلف مال امانی……………………………………………………………………………………………………………. 76

بند اول تلف به فعل امین…………………………………………………………………………………………………………. 76

بند دوم تلف به فعل ثالث…………………………………………………………………………………………………………. 77

گفتار دوم نقص و عیب مال امانی…………………………………………………………………………………………….. 79

گفتار سوم عدم امکان رد مال امانی…………………………………………………………………………………………. 80

مبحث دوم تأثیر و قلمرو شرط ضمان در عقد………………………………………………………………………… 82

گفتار اول قلمرو شرط ضمان نسبت به خسارت ناشی از قوه قاهره………………………………………. 82

گفتار دوم قلمرو شرط ضمان نسبت به میزان خسارت وارده به مشروط له…………………………. 84

مبحث سوم شیوه­های جبران خسارت…………………………………………………………………………………….. 85

گفتار اول شیوه­های جبران خسارت به فرض تلف………………………………………………………………….. 85

بند اول بدل مثلی …………………………………………………………………………………………………………………….. 86

بند دوم بدل قیمی…………………………………………………………………………………………………………………….. 88

گفتار دوم شیوه­های جبران خسارت به فرض تلف و عیب…………………………………………………….. 89

نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………. 91

فهرست منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………………………………. 96

مقدمه

یکی از مهم­ترین آرزو­های بشر در طول تاریخ، به دست­آوردن هر چه بیشتر اموال و ابزار تولید و سایر سرمایه­های موجود در جهان بوده که برای رسیدن به آن بسیاری از جنگ­ها و کشمکش­ها روی داده و قربانیان فراوانی را گرفته­است؛ لیکن به دلیل محدودیت این اموال و سرمایه­ها از یک سو و بی­حد و حصر بودن خواسته­های انسان از سوی دیگر، رسیدن به این هدف همواره به عنوان یکی از آرزو­های مهم بشر باقی مانده­است و به تدریج راه­های دیگر برای دستیابی به آن و رفع نیاز­های انسان اندیشیده­شده و تحولاتی در مفهوم مالکیت به­ وجود­ آمده­است؛ به طوری که امروزه می­توان ادعا کرد استفاده از اموال و سرمایه­های دیگران به عناوین مختلف به مراتب بیشتر از استفاده مالکان اصلی آن­ها می­باشد؛ برای مثال ابتکار بشر در ایجاد عقودی همانند اجاره، مضاربه، مزارعه، مساقات، وقف، عاریه، ودیعه، و غیره را می­توان نام برد که هم مشکل مالکان اموال و سرمایه­ها را در بهره­برداری از آن­ها حل نموده است و هم به افراد دیگری که به آن­ها نیاز دارند؛ ولی قادر به تملک آن­ها نیستند، کمک نمایند که از اموال و سرمایه­های دیگران استفاده کنند؛ چنان­که در اجاره، افرادی که اموالی را برای بهره­برداری و استفاده در اختیار خود دارند، ولی شخصاً قادر به استفاده از آن­ها نیستند و یا ماهیت و طبیعت آن اموال به گونه­ای است که یک شخص به تنهایی قادر به بهره­برداری از آن نمی­باشد؛ ناگزیر باید آن اموال در اختیار گروهی از افراد قرار گیرند تا امکان به­کارگیری از آن فراهم­آید یا همانند انواع وسایل حمل و نقل کالا و مسافر از طریق زمین و هوا و دریا، می­توانند اموال خود را برای بهره­برداری در اختیار دیگران قرار دهند و یا در اقسام مختلف عقود مشارکتی و از جمله مضاربه، افرادی که سرمایه را در اختیار دارند، ولی به دلیل این­که شخصاً توانایی به­کارگیری و تجارت با آن را ندارند یا بدان دلیل که تک­تک سرمایه­ها اندک بوده و نمی­توان با آن­ها به تنهایی تجارت نمود یا به دلایل دیگر؛ مالک سرمایه خود را به منظور تجارت و مشارکت در سود حاصل، در اختیار دیگری قرار می­دهد و بدین ­وسیله هم نیاز مالک را در استفاده و به­کار­انداختن سرمایه برآورده­ می­نماید و هم به افرادی که سرمایه در اختیار ندارند ولی توانایی تجارت و استفاده از امکانات مالی و سرمایه دیگران را دارا می­باشند؛ امکان ورود به بازار تجارت و داد­و­ستد را می­دهد؛ همچنین مورد دیگری را که در این جابه­جایی اموال و سرمایه­ها نباید از­یاد­برد، انگیزه­های معنوی و خداپسندانه­ است که همواره در جوامع مختلف انسانی به اشکال گوناگونی وجود داشته و دارد و انسان­ها را وادار می­نماید که به منظور رفع حوائج و نیازهای همنوعان خود و جلب رضایت خداوند، اموال خود را به رایگان در اختیار دیگران قرار دهند؛ برای مثال عقد عاریه و وقف و امثال آن­ها در این راستا به وجود­آمده­اند. بنا به مراتب مذکور و برخی دیگر از ضروریات زندگی اجتماعی که مجال پرداختن به همه آن­ها وجود­ندارد، امروزه امکان استفاده و بهره­برداری مستقیم و شخصی از تمام اموال و دارایی­ها در جوامع بشری وجود ندارد و انسان­ها ناگزیرند برای رفع نیازمندی­های خود به اشکال مختلف اموال و مایملک خود را در اختیار دیگران قرار دهند و یا از امکانات و اموال دیگران استفاده نمایند؛ بدون اینکه مالکیت آن­ها را به خود انتقال دهند. یکی از مهم­ترین مسایل مطرح شده در این نقل وانتقال­ها و جابه­جایی اموال و دارایی­ها، بررسی روابط حقوقی طرفین آن­ها می­باشد که از جهات گوناگون جای بحث­های فراوان حقوقی دارد. آن­چه در این رساله مورد بحث است، فقط بررسی روابط حقوقی طرفین در عقودی است که جلوه­ای از امانت در آن­ها وجود دارد و یکی از طرفین عقد نسبت به اموال طرف دیگر که در اجرای عقدِ واقع شده بین آن­ها، در اختیار وی قرار گرفته، به حکم قانون امین محسوب می­گردد.

برای دانلود پایان نامه اینجا کلیک کنید